الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
30
تفسير مجمع البيان (فارسى)
« ابن عباس » گويد : مراد از ذبح قوچى از گوسفند است . و اين قول « مجاهد » و « ضحاك » و « سعيد بن جبير » است . « ابن عباس » نيز گويد : ذبح عبارت از قوچى بود كه « هابيل » آن را به قربانگاه آورد . ذبح عظيم - دربارهء اين كه چرا ذبح را عظيم گفته است اختلاف است : « مجاهد » گويد از اين جهت عظيم گفته شده كه مورد قبول بود . و برخى گفتهاند به اين جهت است كه اندازهء آن بزرگتر از قوچهاى ديگر بوده است . و نيز گفتهاند : به اين جهت است كه آن قوچ چهل پائيز در بهشت چريده بود و اين از « سعيد بن جبير » است . و برخى گفتهاند به اين جهت عظيم گفته شده كه خداوند آن را بدون پدر و مادر بوجود آورده بود . و گفتهاند براى اين كه فداء عبد عظيم بود . وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ سَلامٌ عَلى إِبْراهِيمَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ ( و گذارديم براى او در آيندگان ، سلام باد بر ابراهيم ، اين - چنين پاداش دهيم نيكوكاران را ، همانا او از بندگان با ايمان ماست ) تفسير اين آيات در قبل گفته شد . وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ ( و بشارت داديم او را به اسحاق ) يعنى به ولادت اسحاق نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ ( پيغمبرى از شايستگان ) يعنى فرزند پيامبرى از پيامبران صالح ، و اين جمله براى تشويق به صلاح است چه اين كه مانند اسحاق كه فرد با جلالتى مىباشد به عنوان صالح ياد شده است . كسى كه نظرش اين است كه ذبيح اسحاق بوده است و در تفسير آيهء فوق گويد : بشارت داديم به نبوت اسحاق و اين كه او را در اثر صبر به مقام نبوت رسانديم . وَ بارَكْنا عَلَيْهِ وَ عَلى إِسْحاقَ ( و مبارك گردانيديم بر او و بر اسحاق ) يعنى در آن چه به ايشان داديم خير و بركت را در آن قرار داديم كه منظور رشد و زيادت است ، پس مقصود اين است كه قرار داديم براى ايشان خير و بركت